کشف الحقائق


«کشف الحقائق» عنوان شرحی است که به قلم داماد و شاگرد نامدار میرداماد، یعنی میرسیّد احمد علوی‌عاملی، بر کتاب «تقویم‌الإیمان» نگاشته شده است. شارح در سراسر كتاب در صدد تبيين آراى ميرداماد و تحكيم مبانى اوست و به شدّت به نظريات او وفادار. سيّد علوى به واسطه تسلّط بر اصول و جزئيات انديشه‌‏هاى استاد خويش، و با استناد به ديگر آثارش، و به سرپنجۀ بيان شيوا و قلم روان خود به‌خوبى حقايق و دقايق منطوى در عبارات ماتن را كشف و در اختيار مخاطبان و خوانندگان اثر قرار داده است.

گر چه قصد اوّلى و بالذات او شرح عبارات كتاب تقويم الإيمان بوده، امّا از آنجا كه حكمت يمانى مير مبتنى بر نحله‏‌هاى فلسفى و مشارب فكرى پيشين خود است، جاى‌جاى كتاب مملوّ از نقل و طرح و تبيين آراى شيخ الرئیس در الشفاء، التعليقات، … و فيلسوفانى چون فارابى در الجمع بين رأيى الحكيمين و أثولوجيا و بهمنيار در التحصيل و متكلّمان بزرگى نظير محقّق طوسى و فخر رازى بوده و آميخته به لطايف اشراقى و سخنان شيخ اشراق در حكمة الإشراق و المطارحات است.

او در مباحث عرفانى نيز تمهّر و تدرّب چشمگيرى دارد. گاه در لابه‌لاى مباحث و استدلال‌ها و منازعات خشک فلسفى، خواننده را به صعود بر بلنداى شهود و تجربۀ حقايق نورانى و ماورائى فرا مى‏‌خواند.

در واقع كشف الحقائق افزون بر شرح مبانى فلسفى ميرداماد و ترويج و تشييد حكمت يمانى، دريايى از معارف فلسفى و لطايف عرفانى است.

او نقّادى تيزبين و مُنصف نيز هست. در لابه‌لاى مباحث كتاب افزون بر تحليل افكار انديشمندان مسلمان به نقد آراى حكماى يونان نظير انكسيمايس و تالس و … مى‌‏پردازد كه اين خود حاكى از قوّت و ميزان تسلّط و دايرۀ آگاهى وى در اين زمينه است.

شارح گاه در تبيين مقاصد شيخ به ديگر آثار خود همچون العروة الوثقى (شرح إلهيات شفا) ارجاع مى‌‏دهد.

در توضيح واژگان نامأنوس به كار رفته در عبارت مصنّف نيز از كتاب «النهاية» ابن اثير و «الصحاح» جوهرى بهره برده است.

آنچه كه به اهميّت و ارزش اين اثر مى‌‏افزايد اين است كه:

  • كشف الحقائق شرحى است بر يكى از كتاب‌هايى كه ميرداماد خود عهده‌‏دار تدريس آن بوده.
  • كشف الحقائق شرحى است بر تنها اثر فلسفى مير كه مشتمل بر دوره مختصرى از فلسفۀ اسلامى (حكمت يمانى) و انديشه‏‌هاى اوست.
  • كشف الحقائق شرحى است كه ميرداماد خود بر درستى و ارزش آن صحّه گذارده است. او بر ظَهر نسخه‌‏اى كه به خطّ شارح كتابت شده- يعنى تحرير نخست آن- تقريظى نگاشته كه متن آن چنين است: بسم اللّه الرحمن الرحيم لقد أصبحت قرير العين بحقائق تحقيقات هذه التعليقة، و دقائق تدقيقاتها، أدام اللّه تعالى إفاضات مصنّفها، السيّد السند المحقّق المدقّق المتبحّر المتمهّر، السالك سبيل العلم على سنّة البرهان، الناهج نهج الحكمة من شريعة العرفان؛ و كتب أفقر المفتاقين، و أحوج المربوبين إلى رحمة اللّه الحميد الغنيّ، محمّد بن محمّد يدعى باقر الداماد الحسيني، ختم اللّه له بالحسنى، حامدا مصلّيا مسلّما، و الحمد للّه، وحده حقّ حمده.

 

این شرح به ضمیمه کتاب «تقویم‌الإیمان» با تحقیق جناب آقای علی اوجبی، در سال ۱۳۷۶ هجری‌شمسی، به صورت مشترک از سوی مؤسسۀ مطالعات اسلامی دانشگاه مک‌گیل و مؤسسۀ بین‌المللی اندیشه و تمدّن اسلامی مالزی منتشر گردید و چاپ دوم و سوم آن، در سال‌های ۱۳۸۲ و ۱۳۸۵ به همّت مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب، عرضه شد.

 

  • مطالعۀ بیشتر:

کشف‌الحقائق در «ویکی نور»

  • مشاهده و دریافت کتاب:

شبکه «الفکر» کتابخانۀ دیجیتال نور کتابخانۀ دیجیتالی تبیان

 

1 ستاره2 ستاره3 ستاره4 ستاره5 ستاره (هنوز امتيازی داده نشده)
Loading...

دیدگاهتان را بنویسید