معلّم ثالث


«میرداماد را پس از ارسطو و فارابی که به ترتیب «معلّم اوّل» و «معلّم ثانی» خوانده شده بودند، «معلّم ثالث» نامیده‌اند. تعبیر ثالث المعلّمین در حقّ میرداماد، حتّی در استفتائی که دربار صفویّه از وی کرده است، به کار رفته. زمینۀ تلقیب میر به «معلّم ثالث»، شاید منبعث از آثار خود وی بوده باشد؛‌چه میر در حالی که از ارسطو به عنوان «المعلّم»، «المعلّم الأوّل»، «معلّم الصناعة» و «معلّم المشّائین و مفیدهم» یاد می‌کند، فارابی را به عناوینی چون «الشریک التعلیمی» و «الشریک في التعلیم» و «الشریک المعلّم» می‌خواند و کوس هنبازی با وی می‌زند.

….

میرداماد را مؤسّس و احتمالًا شخصیّت مرکزی و اصلی مکتب اصفهان و به یقین یکی از متنفّذترین شخصیّت‌های این مکتب می‌توان دانست. بنا بر نظر مشهور، او و شاگرد نامدارش، ملّاصدرا، بزرگترین حکمای روزگار خویش‌اند.

حیات آنچه «مکتب اصفهان» خوانده می‌شود، نه فقط در تختگاه پیروزه‌رنگ و باشکوه صفویان؛ یعنی اصفهان، که در دیگر فرهنگْ‌شهرهای بزرگ ایران صفوی، مانند شیراز و کاشان و قزوین و تبریز نیز، جریان داشته است. لیک مرکزیّت این جریان با اصفهان و عالمان مبرّزی بوده که در این شهر به تدریس و تحصیل اشتغال می‌ورزیده‌اند. از همین روی نیز «مکتب اصفهان» نام گرفته است.

میرداماد در این جریان واجد محوریّت بوده و نه فقط در این جریان، که یکی از محوری‌ترین شخصیّت‌های علمی آن روزگار به شمار می‌آمده است.

اوصافی که همروزگاران و پسینیان میر دربارۀ وی به قلم آورده‌اند، نمودار این محوریّت است.

میرداماد مدرّسی پُرکار و توانا به شمار می‌رفته است. خود تدریس کتاب‌های خویش را عهده‌دار می‌بوده و اهتمام ویژه‌ای به تدریس شفاء داشته است. در پی این اهتمام، هم خود او و هم گروهی از ناموران نسل سپسین، به تحشیه و تعلیق شفاء همّت گماشتند: ملّاصدرا، میرسیّداحمد علوی، آقاحسین خوانساری، ملّامحمّدباقر سبزواری و… .»

 

کتاب «معلّم ثالث»، تحریر دوم مقدّمۀ آقای جویا جهانبخش بر «دیوان اشراق» است که شخصیّت علمی میرداماد را در جایگاه فقیهی با نفوذِ اجتماعی و سیاسی طرف توجّه قرار داده و در فصلی مستقلّ، به شعر و شاعرانگی او پرداخته است.

این شرح حال، به همراه رسالۀ «التصحیفات»، در سال 1389هجری‌شمسی، از سوی انتشارات اساطیر و با بهای 105000ریال به بازار کتاب عرضه شده است.

 

  • مطالعۀ بیشتر:

میرداماد را این‌گونه بشناسید

 

1 ستاره2 ستاره3 ستاره4 ستاره5 ستاره (هنوز امتيازی داده نشده)
Loading...

دیدگاهتان را بنویسید