حواشی «اختیار معرفة‌ الرجال»


«اختیار معرفة الرجال» معروف به «رجال کَشّی» یا «معرفة الناقلین عن الأئمّة الصادقین»، کتابی در علم رجال شیعه است. این کتاب گزیده‌ای از کتاب رجالی محمّد بن عمر کشی (درگذشتۀ حدود ۳۴۰ هجری‌قمری) است که اصل آن هم اکنون در دسترس نیست. آنچه موجود است گزینش و انتخاب شیخ طوسی (متوفّای ۴۶۰ هجری‌قمری) از آن کتاب است که با عنوان اختیار معرفة الرجال نامبردار است. این اثر درمیان کتب چهارگانۀ رجالی شیعه، از جایگار و اعتبار ویژه‌ای برخوردار است. شیخ طوسی به دلیل اغلاط و اشتباهات و اضافاتی که در کتاب کشّی راه یافته بود، آن را تلخیص و تهذیب نموده و در سال ۴۵۶ هجری برای شاگردش املاء نموده است.

دربارۀ اصول نگارش این اثر، چند نکته قابل توجّه است:

  • بر خلاف «الفهرستِ» شیخ طوسی و «الرجالِ» نجاشی که نام مؤلّفین شیعه را با نام کتاب‌هایشان آورده‌اند و هدفشان اثبات کثرت نویسندگان و کتب شیعیان است، مؤلّف «اخیار معرفة‌ الرجال» تنها روایات و اخبار ائمّه(ع) را پیرامون رجال و راویان حدیث جمع نموده و تنها به جنبۀ رجالی و حدیثی توجّه داشته است.
  • کشّی در کتاب خویش به ذکر روایات پیرامون شخصیت راویان و اصحاب ائمّه(ع) اکتفا کرده و هیچ‌گونه اظهار نظری نکرده است. در مواردی هم که دو یا چند روایت با هم متعارض هستند بجز مواردی اندک هیچ سخنی در جمع و ترجیح روایات ندارد. این کتاب شامل ۱۱۵۱ روایت است که در ۶ باب تنظیم شده است.
  • مؤلّف (یا شیخ طوسی هنگام تهذیب کتاب) تنها روات شیعه را ذکر کرده و روات اهل تسنّن تنها در مواردی ذکر شده‌اند که برای شیعیان روایتی داشته باشند.
  • این کتاب مشتمل بر نام راویان ثقه و ضعیف است و از هر دو نوع روات در آن بحث شده است؛ لذا وجود نام یک راوی در این کتاب دلیل توثیق یا تشیّع او نیست.

 

نسخه‌ای از این کتاب که در تملّک میرداماد بوده، دربردارندۀ تصحیحات و حواشی رجالی، فلسفی، تاریخی و ادبی اوست که با بررسی الفاظ و لغات مذکور در متن احادیث همراه است. میرداماد در تحشیۀ کتاب، تا راوی شمارۀ ۸۸۵ (ابراهیم بن محمّد بن عبّاس) پیش رفته است.

تصحیح «اختیار معرفة الرجال» بر اساس نسخۀ میرداماد، در سال ۱۴۰۴ هجری‌قمری با پژوهش حجّة‌الإسلام و المسلمین سیّدمهدی رجائی و از سوی مؤسسۀ آل‌البیت(ع) روانۀ بازار کتاب گردید.

 

  • مشاهده و دریافت کتاب:

کتابخانۀ دیجیتال نور / کتابخانۀ «الرافد» / کتابخانۀ نشر معارف اهل بیت(ع)

كتابخانۀ دیجیتالی جهانی (جلد۱ / جلد۲)

 

1 ستاره2 ستاره3 ستاره4 ستاره5 ستاره (هنوز امتيازی داده نشده)
Loading...

دیدگاهتان را بنویسید