الرواشح السماویّة


«الرواشح السماویّة فی شرح الأحادیث الإمامیّة»، کتابی است که میرداماد در شرح احادیثِ منقول در «الکافی» شیخ کلینی به قلم آورده و در آن، ضمن شرح برخی احادیث کتاب‌های عقل و جهل و توحید، به بیان بعضی از مباحث اصولی پرداخته است و شرح احوال بعضی روات در مسائل عمل درایه را نیز به دست داده است. او پس از حمد و ثنای خداوند و رسول اسلام و اهل‌بیت (ع) به شرح و توصیف کتاب کافی پرداخته است و پس از این مقدّمه، میرداماد به بحث از حذف ادات تقیّد در لفظ و اعتبار آن در نیّت پرداخته است. او در جذوۀ هفتم از کتاب «جذوات و مواقیت»، با استناد به این بخش از سخنان خود، ترجمه‌گونه‌ای به فارسی از آن را ارائه داده است که: «اسم عبارت است از کلمه‌‏اى که دلالت کند بر اصل جوهر ذات یا بر ذات از حیثیّت صفتى از صفات یا به اعتبار فعلى از افاعیل؛ و آحاد و اعداد آفرینش و اشخاص نظام وجود، کلمات موجوده‌‏اند که به زبان حال جوهر حقیقت، بیان وجوب ذات جاعل خود می‌‏کنند؛ و نیز مجعولات به اعتبار حیثیت مجعولیت شئون و نعوت و حیثیات و اعتبارات ذات جاعل‏‌اند. پس کلمات اللّه – که نفس ذوات معلولات و هویات مجعولات بوده باشد- اسماء الهى‌‏اند که دلالت دارند بر ذات حقّ و موجد مطلق؛ و در میان آن‌ها «اسماء اللّه الحسنى» ذوات فاضلۀ نوریه و نفوس کاملۀ قدسیه‌‏اند که صفات کمال همه اظلال صفات حقیقیه قائم به ذات‏‌اند؛ و حیثیت قیومیت و وجوب ذاتى- بوحدتها الحقّة- کنه ذات همگى- بجملتها- و ینبوع الینابیعِ کمالات مطلقه وجود است‏».[1]

میرداماد پس از مطالب فوق و شرح خطبۀ «الکافی» و طرح مباحثی مانند فرق میان نبی و مرسل و محدث، در سی‌و‌نه «راشحه» به بیان مطالب خود در مسائل علم داریة الحدیث و شرح احوال بعضی روات و بعضی مباحث علم اصول فقه پرداخته است. در نخستین راشحه، او از اقسام اولیۀ حدیث، یعنی صحیح و حسن و موثّق و قوی و ضعیف بحث کرده و در راشحه‌های دوم و سومِ این کتاب، بحث از طبقات اصحاب الإجماع را ارائه داده است.

 

تحقیقات و دقایق سخنان میرداماد به خوبی از تتبّع و مداقّۀ او در آثار اصیل کلامی و روایی امامیّه مانند «الشافیِ» سیّد مرتضی و «إکمال الدین و إتمام النعمة» شیخ صدوق خبر می‌دهد. به همین دلیل هم کتاب «الرواشح السماویّة»، فواید تاریخی فراوانی در بر دارد. ذکر این نسخه نیز بایسته است که میرداماد در شرح احادیث کتاب‌های عقل و جهل و توحید، به همۀ احادیث منقول نپرداخته و شماری از آن‌ها را انتخاب کرده و شرح داده است. شاید به این دلیل که بر کتاب «الکافی» تعلیقاتی نیز نگاشته بوده است. این نکته، یعنی ارجاع به اثری روایی در آثار کلامی-فلسفی میرداماد، به خوبی از همبستگی آموزه‌های دینی و فلسفی و کلامی او در نظامی واحد خبر می‌دهد.

کتاب «الرواشح السماویّة» نمادی است از ترکیب شریعت و تفلسف در عهد صفوی که بعدها حاشیه‌‌هایی همچون «المراشح»، به قلم میرزامحمّد بن هادی نائینی بر آن نگاشته شده است.

 

این کتاب در سال 1311 هجری‌قمری به طریقۀ سنگی چاپ شده و پس از آن توسّط کتابخانۀ آیة‌الله مرعشی‌نجفی به صورت افست منتشر گردیده است. نسخۀ تصحیح شدۀ این اثر نیز، با تحقیق غلامحسین قیصریه‌ها و نعمت‌الله جلیلی، در سال 1380هجری‌شمسی از سوی انتشارات مؤسسۀ دارالحدیث، با قیمت 22000ریال روانۀ بازار نشر گردید.

 

  • مطالعۀ بیشتر:

«الرواشح السماویّة» در ویکی نور

«الرواشح السماویّة» در ویکی‌فقه

  • مشاهده و دریافت کتاب:

چاپ دارالحدیث: شبکۀ «الفکر» / کتابخانۀ دارالحدیث / کتابخانۀ نشر معارف اهل بیت(ع)

چاپ سنگی: کتابخانۀ دیجیتال نور / کتابخانۀ دیجیتالی تبیان / کتابخانۀ «مساحة حرّة» 

  • مشاهدۀ نسخۀ متنی کتاب (مطابق با چاپ افست کتابخانۀ آیة‌الله مرعشی‌نجفی):

الرواشح السماويّة

  • مطالعۀ معرّفی و نقد مفصّل کتاب:

  نگاهی به «الرواشح السماویّه»ی میرداماد، به قلم قاسم جوادی

 


[1] . جذوات و مواقیت، ص72 .

1 ستاره2 ستاره3 ستاره4 ستاره5 ستاره (هنوز امتيازی داده نشده)
Loading...

دیدگاهتان را بنویسید