حدوث دهری در فلسفۀ میرداماد


بحث از ساختار ما بعدالطبیعی عالم امکانی، از جمله مسایل مشترک حیات تعقّلی در میان عالمان دینی و محقّقان فلسفی بوده است و هر کدام از فرقه‏های کلامی و فلسفی درباره کیفیّت ساختمان آن و با نظر به مبدأ پیدایش عالم، قائل به قسم خاصّی از حدوث شده‏اند؛ چه این‏که جمهور متکلّمین به حدوث زمانی عالم رفته‏اند و عدّۀ کثیری از فلاسفه (مشّائین و اشراقیّون) به حدوث ذاتی عالم معتقد شده‏اند. حکیم فرزانه، میرزا مهدی آشتیانی بحث حدوث و قدم را به منزلۀ احوال در سلوک علمی خوانده، می‏گوید: «و هی من مهمّات مسائل الحکمة النظریّة؛ إذ بها یعرف کیفیّة تقدّم الحقّ علی العالم و سریان الحدوث و الزوال في شراشر العالم و ذواتها».

حکیم میرمحمّدباقر داماد با تأمّل در نظریّات متکلّمان و فلاسفه در خصوص حدوث و قدم و اقسام دوگانۀ آن، قسم دیگری از حدوث و قدم را در مکتب فلسفی خود ابتکار کرده و آن را – که محور اصلی فلسفه تجدیدنظر شدۀ مشّائی وی را تشکیل می‏دهد – در مقابل حدوث ذاتی فلاسفه و حدوث زمانی متکلّمان، به«حدوث دهری» نامبردارساخته است.

نظریّۀ حدوث دهری میرداماد همانند دیگر آراء و افکار فلسفی، بر مقدّمات و لوازمی مبتنی است که بدون مداخله در آن‌ها و کاوش در حول و حوش آن مبانی نمی‏توان به حقیقت این نظریّه پی برد؛ به همین دلیل، قبل از ورود به شرح و بررسیِ «حدوث دهری»، لازم است که اصول مقدّمات این رأی میرداماد را روشن ساخته و مجموعۀ مسائل و مباحثی که وی در تألیف مشهور خود «القبسات» از سخنان فلاسفۀ پیشین در پی‏ریزی نظریّه‏اش مورد استفاده قرار داده است، به بحث گذاشته شوند تا بر محقّقان معلوم شود که نظریّۀ وی عاری از اوهام و خیالات شخصی بوده و جزو عقاید و آرای متقن فلسفۀ اسلامی به شمار می‏رود و نفیًا و اثباتًا محتاج بحث‌های دقیق عقلی است.

 

  • دریافت مقاله:

  حدوث دهری در فلسفۀ میرداماد


اطلاعات مقاله

عنوان: حدوث دهری در فلسفۀ میرداماد

مؤلّف: علی‌اصغر حقدار

اطلاعات و شمارۀ نشریه: نشریّۀ «اندیشۀ حوزه»، شمارۀ ۱، تابستان ۱۳۷۴، صص ۱۹۵ الی ۲۰۸ .


هشدار!

انتشار این مقاله در «رسانۀ مجازی میرداماد» با کسب اجازه از نشریه و رعایت حقوق مولّف و صاحب اثر صورت گرفته است. بازنشر این مقاله و استفاده از نسخۀ الکترونیکی آن در فضای مجازی، منوط به کسب اجازۀ کتبی از ناشر بوده و تخلّف از آن موجب پیگرد قانونی است.

1 ستاره2 ستاره3 ستاره4 ستاره5 ستاره (هنوز امتيازی داده نشده)
Loading...

دیدگاهتان را بنویسید